- Με τιμές, συγκίνηση και το μοιρολόγι του κλαρίνου το τελευταίο αντίο
Με τον γλυκόλαλο ήχο του κλαρίνου του Καλαβρυτινού βάρδου της παραδοσιακής μουσικής Γιώργου Δαλιάνη και μοιρολόγι τραγουδισμένο από τον ίδιο στην κεφαλή του μνήματος:
Καλότυχα είναι τα βουνά
καλόμοιροι είν’ και οι κάμποι
που θάνατο δεν καρτερούν
χάρο δεν περιμένουν.
Μον’ καρτερούν, παιδιά μου,
την άνοιξη, το Μάη, το καλοκαίρι…
γράφτηκε την Κυριακή (8/3) η τελευταία πράξη του εγκόσμιου βίου του Δημήτρη Τσιγκούνη, στο Κοιμητήριο του Αγίου Χαραλάμπους στο Λεωνίδιο. Στον γενέθλιο τόπο του, τον οποίο υπηρέτησε με πάθος και αφοσίωση· πάνω απ’ όλα όμως με εντιμότητα και πολιτική αξιοπρέπεια.
Το φέρετρό του τυλιγμένο με την ελληνική σημαία, αλλά και τη «σημαία» της αγάπης των φίλων, συνοδοιπόρων και συμπατριωτών του, ακολούθησε τον δρόμο από τον Ιερό Ναό Ευαγγελιστρίας, όπου και εψάλη η εξόδιος ακολουθία του, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μαντινείας και Κυνουρίας κ.κ. Επιφάνιου, στο Κοιμητήριο, συνοδεία πένθιμων ήχων από τη Φιλαρμονική του Δήμου Νότιας Κυνουρίας.
Της νεκρικής πομπής ―με καθαρό ουρανό, ηλιόλουστη μέρα, όπως καθαρή και λαμπερή υπήρξε η ζωή του μεταστάντος― προΐστατο ο πρώην Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, φανερά συγκινημένος. Πρώτος τον ασπάστηκε με το πέρας της εξοδίου ακολουθίας και πρώτος έριξε το λευκό τριαντάφυλλο στο μνήμα του, όπως ολόλευκος και διαυγής υπήρξε ο προσωπικός και δημόσιος βίος του Δημήτρη Τσιγκούνη.
Αναφερόμαστε στον επί 28 συναπτά έτη δήμαρχο Λεωνιδίου, με το πραγματικά ενδιαφέρον έργο που επιτέλεσε στον γενέθλιο τόπο, το στέλεχος της νεολαίας της Νέας Δημοκρατίας κατά τους χρόνους της μεταπολίτευσης, το κομματικό στέλεχος με το σημαίνον ειδικό βάρος, όπως αξεπέραστα ιχνογράφησε στην επικήδεια ομιλία του ο πρώην υπουργός και βουλευτής Αρκαδίας, Ανδρέας Λυκουρέντζος, ο οποίος όχι μόνο γνώριζε καλά την πολιτική διαδρομή του εκλιπόντος, αλλά υπήρξε και ο άνθρωπος που παρακολούθησε έως τέλους την εξέλιξη της υγείας του επιστήθιου φίλου, του ανεπίληπτου συμπολίτη, το «καύχημα» της παράταξης που με την εκδημία του σφραγίζεται και το «τέλος μιας εποχής».
Παρών και ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, ο υφυπουργός Εσωτερικών, Βασίλης Σπανάκης, ο υφυπουργός Παιδείας, Κώστας Βλάσης, ο πρώην βουλευτής υπουργός και δήμαρχος Πειραιώς, Βασίλης Μιχαλολιάκος, ο πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ, Ορφέας Γεωργίου, ο πρόεδρος του ΕΛΓΑ, Ανδρέας Λυκουρέντζος, ο Θανάσης Νέζης στενός συνεργάτης και σύμβουλος του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο πρώην γενικός γραμματέας της Νέας Δημοκρατίας, Λευτέρης Ζαγορίτης, ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Υγείας, Βασίλης Κοντοζαμάνης, ο πρόεδρος της ΚΤΥΠ, Τίμος Κατσίπος, η πρόεδρος της ΔΕΕΠ Αρκαδίας, Βάλια Μαυραϊδοπούλου, ο γενικός γραμματέας του οικονομικού επιμελητηρίου Πελοποννήσου, Γιώργος Λυτρίβης, καθώς και ο πρόεδρος της ΔΗΜΤΟ Νότιας Κυνουρίας, Γιάννης Τρίκουλης.
Εκ μέρους της δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης το «παρών» έδωσαν επίσης ο περιφερειάρχης Πελοποννήσου, Δημήτρης Πτωχός, ο αναπληρωτής περιφερειάρχη Χρήστος Λαμπρόπουλος, ο πρόεδρος του περιφερειακού συμβουλίου, Μανώλης Σκαντζός, ο αντιπεριφεριάρχης Αρκαδίας, Κώστας Μανδρώνης και ο πρώην περιφερειάρχης Πελοποννήσου Πέτρος Τατούλης. Από την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση παρόντες ήταν ο δήμαρχος Βόρειας Κυνουρίας, Γιώργος Καμπύλης, ο δήμαρχος Μεγαλόπολης, Κωνσταντίνος Μιχόπουλος, ο δήμαρχος Ευρώτα, Δήμος Βέρδος και ο πρώην δήμαρχος Τρίπολης, Γιάννης Σμυρνιώτης.
Επίσης, παρόντες ήταν οι πρώην δήμαρχοι Νότιας Κυνουρίας, Χαράλαμπος Λυσίκατος και Ιωάννης Μαρνέρης, καθώς και δημοτικοί σύμβουλοι, μεταξύ των οποίων οι Μιχαήλ Σωτηρόπουλος, Κωνσταντίνος Διαμαντής, Θεόδωρος Ευσταθίου και Ηλίας Πήλιουρας. Στην εξόδιο ακολουθία παρευρέθηκαν επίσης πρόεδροι κοινοτήτων της περιοχής, μεταξύ των οποίων οι Σωτήρης Ζαμπούνης, Δημήτρης Λάτσης, Σοφία Ρεντούλια, Μιχάλης Κυρίος, Θεοδόσης Καττής, Γιάννης Βρεττάκης και Παναγιώτης Σκευής.
Την τελετή συνόδευσε με ιδιαίτερη επισημότητα η Φιλαρμονική Δήμου Νότιας Κυνουρίας, υπό την καθοδήγηση της δασκάλας τους Λίλας Χρονοπούλου, η οποία ακολούθησε την πομπή έως την ταφή.
Το τελευταίο αντίο στον πρώην δήμαρχο Λεωνιδίου, Δημήτρη Τσιγκούνη, υπήρξε σεμνό, απλό – συγκινητικό. Εάν αυτό ανέδειξε κάτι, ανέδειξε τον σεβασμό και την εκτίμηση που έτρεφαν προς το πρόσωπό του, όχι μόνο οι πολίτες του Λεωνιδίου στους οποίους δίδαξε πώς πρέπει να προστατεύουν την παραδοσιακή εικόνα του τόπου τους και όλα τα άυλα του πολιτισμού τους αγαθά, αλλά και στην ηγεσία αυτού του κόμματος, μέλος του οποίου υπήρξε εκ παιδιόθεν· ότι στους ανθρώπους – σύμβολα του δημοκρατικού ήθους το μόνο που μπορείς να κάνεις είναι να «κλίνεις το γόνυ» και αυτό αποτυπώθηκε σε όλες τις στιγμές του τελευταίου ταξιδιού του Δημήτρη Τσιγκούνη, από τον Ι.Ν. Ευαγγελιστρίας έως και το Κοιμητήριο του Αγίου Χαραλάμπους. Κατά τη διαδρομή, μία στάση στο σπίττι που διέμενε, για να δηλώσει και αυτή τον προλεταριακό του χαρακτήρα, γιατί σπίτι ο Δημήτρης Τσιγκούνης δικό του δεν κατάφερε να έχει. Το πατρικό του, πετρόκτιστο και αρχοντικό σπίτι, πατρογονική «προίκα», δεν μπόρεσε ποτέ να αναπαλαιώσει, καίτοι δήμαρχος σχεδόν 30 χρόνια. Είναι και αυτό ένα δείγμα για την, σε πολλούς, «παράξενη» μακροσκελή αναφορά μας.
ΣΗΜΕΙΑ ΕΠΙΚΗΔΕΙΟΥ ΟΜΙΛΙΑΣ ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ
Σεβασμιότατε,
Αποχαιρετούμε, με τους ύμνους της Εξοδίου Ακολουθίας, κατά την Ορθόδοξο ιεροπρεπή τάξη, τον πολυσέβαστο, αδελφικό μας φίλο, Δημήτρη Τσιγκούνη, με συναισθήματα βαθείας συγκίνησης και βαρύτατης θλίψης, τα οποία κατακλύζουν τις καρδιές όλων μας.
Αποχαιρετούμε τον μαχητικό και ακαταπόνητο Δήμαρχο Λεωνιδίου, του οποίου η φιλοπατρία, η σεμνότητα, το εκτεταμένο έργο, η κοινωνική ευαισθησία, ο ανυπόκριτος σεβασμός στον συνάνθρωπο, τον καταξίωσαν ως πρώτο πολίτη του Δήμου, και τον ανέδειξαν μεταξύ των κορυφαίων Λειτουργών, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με επιβράβευση την συμμετοχή του στην διεθνή εκπροσώπηση της χώρας.
Τον Πολιτικό, ο οποίος μεταλαμπάδευσε ως Ενσυνείδητη αποστολή του, το ενάρετο πρότυπο ηγεσίας, τον δωρικό τρόπο διακυβέρνησης, τις Εθνικές Επιλογές, αποκορύφωση των οποίων υπήρξε η Ισότιμη Ένταξη της Ελλάδος στη δημοκρατική οικογένεια της Ευρώπης, την ιδεολογία του Ριζοσπαστικού Φιλελευθερισμού, την Κιβωτό της θεώρησης και των πεπραγμένων του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Ως Πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ, την περίοδο 1978-1982, επέδειξε πίστη και αποφασιστικότητα στην οργάνωση της νεολαίας, με την εμπέδωση δημοκρατικών διαδικασιών, την ιδεολογική και πολιτική επιμόρφωση των μελών.
Δίδαξε με τη συμπεριφορά του, τον λόγο του και την αγωνιστικότητά του, το πρότυπο του στελέχους το οποίο εμπνέεται από ηθικές αξίες και αρχές και καθορίζει τον τρόπο μετοχής του στον δημόσιο βίο και στην κοινωνία με γνώμονα αυτές τις αξίες και μόνον.
Γαλούχησε τη Γενιά της Μεταπολίτευσης της Νεολαίας της Νέας Δημοκρατίας, με την πεποίθηση ότι το Υψηλόφρων αίσθημα της Ευθύνης αποτελεί χρέος κάθε νέας και νέου, στην Πατρίδα, στην Δημοκρατία, στον Ελληνικό λαό.
ΕΘΝΙΚΟ καθήκον θεωρούσε τη βαθιά γνώση του μεγαλείου της μακραίωνης Ελληνικής γλώσσας, την προστασία της και την ακέραια παράδοση της από γενιά σε γενιά.
Τύχη αγαθή επέτρεψε να αποτελέσουμε πολλοί από τους παρόντες τον στενό κύκλο των συμμαχητών του, να μας καθοδηγεί ακούραστα και ακολούθως να διακριθούμε στην πολιτική ζωή της χώρας, με τα εφόδια πολιτικής παιδείας και αγωγής με τα οποία μας τροφοδότησε.
Σάλπιζε προσκλητήριο στους ιδεολογικούς προμαχώνες, ως ιδανικών της Ελευθερίας, της Δημοκρατίας, της Κοινωνικής Δικαιοσύνης:
Προέτρεπε την ανάγνωση του περιοδικού ΕΥΘΥΝΗ, εστία διδαχής και σπουδής του έργου κορυφαίων προσωπικοτήτων.
Πάλεψε να εξασφαλίσει την οικονομική στήριξη για την έκδοση της ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΣ, της εβδομαδιαίας εφημερίδος της νεολαίας μας, δίαυλο επικοινωνίας, ενημέρωσης και μύησης στις αξίες της ελληνορθόδοξης παράδοσής μας.
Με εισήγησή του καθιερώθηκε, τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, η ανοιχτή στην κοινωνία, η ελεύθερη για τη νεολαία, ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Η Γιορτή της ΟΝΝΕΔ.
Πίστευε ακράδαντα ότι η προοπτική της παράταξης και το Ευρωπαϊκό μέλλον του τόπου διασφαλίζεται με την επικράτηση της φιλελεύθερης ιδεολογίας και την προάσπιση της Ευρωπαϊκής ιδέας. Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι με τα πιστεύω του και την ακαταπόνητη δράση του, διαμόρφωσε πολιτική σχολή σκέψης, Ιδεολογίας και πολιτικής συμπεριφοράς, της οποίας διατελέσαμε σπουδαστές.
Αναστοχαζόμαστε το προσωπικό του παράδειγμα με υπερηφάνεια, εμείς οι συμμαχητές του και φίλοι του, αλλά και οι συγγενείς και οι συμπολίτες του, διότι ο κάθε πολιτικός με το προσωπικό του παράδειγμα υπηρετεί τον δημόσιο βίο και διαψεύδει τους ισοπεδωτικού χαρακτήρα αφορισμούς, του τύπου: όλοι είναι το ίδιο.
Ο Δημήτρης Τσιγκούνης, με απαράμιλλο ήθος, πολιτική ακεραιότητα, ανιδιοτέλεια προσφοράς, αδιαπραγμάτευτη εντιμότητα, ανέδειξε το φωτεινό πρότυπο του πολιτικού, παράδειγμα προς μίμηση.
«Η Αρετή με τις τέσσερις ορθές γωνίες». Όπως ορίζει το αξιομίμητο του πολιτικού ο Οδυσσέας Ελύτης, στο έργο του Άξιον Εστί και στην Ενότητα Γένεσις με τον παραπάνω στίχο, τον οποίο ο ίδιος ο Νομπελίστας ποιητής ανέλυσε, σε συνομιλία του με Ολλανδό ελληνιστή, ότι εμπεριέχει τα τέσσερα χαρακτηριστικά του άκρου άωτου κάθε ισορροπημένης προσωπικότητος: Αντρεία, Δικαιοσύνη, Ευθύνη και Σοφία.
Στις αρχές της δεκαετίας του ´80, εγκατέλειψε συνειδητά τη διαφαινόμενη προοπτική της Κοινοβουλευτικής και μελλοντικής Κυβερνητικής του εξέλιξης στην Πρωτεύουσα και επέλεξε να ζήσει στην επαρχιακή Γενέθλια Γη το Λεωνίδιον, να αγωνιστεί με πείσμα και όραμα, να ανακόψει την φθίνουσα τότε πορεία της. Ήμασταν στο 1982 όταν με την ευρεία εμπιστοσύνη των συμπολιτών του ξεκίνησε το συναρπαστικό του ταξίδι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το οποίο διήρκησε 28 έτη, δημιουργίας και προσφοράς. Το Λεωνίδιον και οι παρακείμενες κοινότητες διατήρησαν την ταυτότητά τους, έκαναν βήματα προόδου, ενίσχυσαν τη συνοχή τους.
Ο Δημήτρης Τσιγκούνης, συνειδητά επέλεξε την απόσταση από τη φθορά, την υποκρισία, τις άγονες αντιπαραθέσεις. Απόσταση και στοχασμό απαιτεί η ηθική και πολιτική ακεραιότητα, η ευθύτητα και η εντιμότητα, ο αλτρουισμός και η αυταπάρνηση στην εκπλήρωση του καθήκοντος και παράλληλα η απόφαση περιφρόνησης της άνεσης και της ευμάρειας, σε βαθμό στέρησης εφήμερων απολαύσεων.
Ο Δημήτρης Τσιγκούνης απέδειξε ότι διέθετε το ψυχικό σθένος να επιμένει στην δική του ιδιαίτερη πορεία και να διδάσκει Αρετή και Αυτοθυσία.
Αλλά απόσταση μεταξύ του ιδίου και των συνανθρώπων του ουδέποτε υπήρξε. Συνομιλούσε, κατανοούσε τη μάχη της καθημερινότητας και πάσχιζε με πάθος και ακατάβλητη προσπάθεια να νικήσουν μαζί την ανέχεια, την υπανάπτυξη, τις δυσμενείς συγκυρίες.
Ζούσε μαζί τους κάθε στιγμή, στις χαρές και τις λύπες, στις επιτυχίες και στις συμφορές με τα ήθη και τα έθιμα της πατροπαράδοτης πίστεώς μας. Ζούσε πάντα ως νέος με την άλκιμο πνευματική του δύναμη, να αποτελεί παιδαγωγό και οδηγό της νεολαίας, με ασίγαστες νουθεσίες, να ξεφύγουν από τα στενά όρια του Δήμου ή του χωριού, να σπουδάσουν και να επιστρέψουν εδώ και να προκόψουν, να αποφύγουν τις οδυνηρές μάστιγες των καιρών.
Αγαπημένε Δημήτρη,
Κρατούμε τις αναμνήσεις από την συμπόρευση μιας ζωής, θα εξακολουθούν άφθαρτες στη μνήμη μας και θα συγκλονίζουν τη σκέψη μας, κρατούμε τα διδάγματά σου, τα οποία καθορίζουν τις επιλογές μας, εκφράζουμε την Ευγνωμοσύνη μας, για την άφθαρτη, πολυσήμαντη πνευματική και πολιτική σου κληρονομιά.
Ο Κων. Τσάτσος στο έργο του: «Η ζωή σε Απόσταση», σημειώνει:
«Το Φως δίνει Αίγλη στο σχήμα». Η δική σου κληρονομιά είναι φως το οποίον είναι το ζητούμενο στους σύγχρονους καιρούς. Αυτό· αυτό το Φως χρειάζεται το σχήμα της πολιτικής ζωής της χώρας, για να ανακτήσει την Αίγλη της και την εμπιστοσύνη του ελληνικού λαού.
Πρόεδρε,
Σε ευχαριστούμε,
Καθώς σήμερα οδεύεις από την επίγεια και μαχόμενη, προς την επουράνια και θριαμβεύουσα Εκκλησία,
Προσευχόμεθα προς τον Κύριο Ημών Ιησού Χριστό, τον Νικητή του Θανάτου, να αναπαύει την ψυχή σου,
Αιωνία σου η Μνήμη.
Με απαράμιλλη απλότητα αποχαιρέτισε ο δήμαρχος Νότιας Κυνουρίας, Μανώλης Δολιανίτης, τον δήμαρχο του Δήμου του, Δημήτρη Τσιγκούνη, αφού όλα όσα ήθελε να του πει, τα είπε με το ομόφωνο Ψήφισμα του Δημοτικού Συμβουλίου.
Είπε ο δήμαρχος:
«Σήμερα αποχαιρετούμε έναν άνθρωπο που σφράγισε με την παρουσία και την προσφορά του την ιστορία του τόπου μας, τον πρώην Δήμαρχο Λεωνιδίου, Δημήτριο Τσιγκούνη.
Είχα την τιμή να συνεργαστώ μαζί του. Παρά τις όποιες διαφωνίες μπορεί να υπήρξαν, αυτές εκφράζονταν πάντοτε μέσα στο θεσμικό πλαίσιο, με αλληλοσεβασμό και με κοινή έγνοια το καλό του τόπου. Ο Δημήτρης Τσιγκούνης υπήρξε βαθιά θεσμικός άνθρωπος. Και αυτό το εισέπραξα σε κάθε μας επαφή κατά τη σύντομη δική μου θητεία, απέναντι σε έναν αυτοδιοικητικό που υπηρέτησε την ίδια θέση με αφοσίωση για τρεις ολόκληρες δεκαετίες.
Η διαδρομή του άφησε ισχυρό αποτύπωμα στην τοπική κοινωνία. Υπηρέτησε τον τόπο με συνέπεια, ευθύνη και αίσθημα καθήκοντος, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση της πορείας του.
Η απώλειά του είναι δυσαναπλήρωτη και κάνει τον τόπο μας φτωχότερο.
Εκ μέρους του Δήμου Νότιας Κυνουρίας, εκφράζω τα ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους του.
Ας είναι αιωνία η μνήμη του.
Στο καλό Δήμαρχέ μας.»
